24 mei 2016

Transitie gelukt, nu de transformatie nog….

…. of hoe we actieve burgers de ruimte geven.

Algemene beschouwingen bij Kadernota 2017

Voorlopig blijft de trampoline staan waar hij staat, zegt moeder Mascha. ,,De vergunning is inmiddels aangevraagd. Als buurt willen we meedenken. Kosten voor veiligheidsmaatregelen willen we ook best op ons nemen. Als het ding wordt weggehaald, wordt de sfeer tussen de buurt en de gemeente grimmig en daar is niemand bij gebaat.’’

Dit citaat is uit het Haarlems Dagblad van gisteren, over moeder Mascha die een trampoline in een gemeenteperk heeft neergezet. Vraagt u zich ook af of dit op deze manier in de krant zou hebben gestaan als de bewoners zelf meer zeggenschap over de openbare ruimte in hun wijk hadden gehad? Misschien zelfs een budget om op die plek een speelplaatsje aan te leggen? Dat is waar de PvdA graag ruimte voor wil maken in Hillegom.

In transformatie

De overheid is in transformatie van verzorgingsstaat naar participatiesamenleving. De decentralisaties zijn daarvoor het vehikel. Als we de ‘Eindrapportage project decentralisaties in het sociaal domein (3D -project)’ van de Bollengemeentes lezen, kunnen we stellen dat stap 1 is voltooid: de transitie van Rijk naar gemeente is klaar. Vast nog niet perfect, maar het huis staat. Nu nog de transformatie.

Het lijkt erop dat we tijdens de verbouwing vergeten zijn waarom we die decentralisaties ook alweer wilden. Waarom was dat? Omdat we zo lokaal de democratie kunnen versterken en solidariteit opnieuw kunnen uitvinden, zou het antwoord moeten zijn. De vraag hier is niet hoe de overheid zich zo snel mogelijk kan terugtrekken, maar hoe de interactie tussen burgers en bestuur het beste gestalte kan krijgen. Als PvdA zien wij graag dat we ontwikkelen naar een overheid die de zaken anders aanpakt: We gaan in gesprek, zijn bereid verantwoordelijkheden over te dragen, stimuleren actief burgerschap en proberen onze inwoners te verleiden tot verandering. Dat is niet alleen leuk, maar ook hard nodig om de actieve burger, die we nodig hebben om te participeren, in zijn kracht te zetten.

Actief burgerschap

‘Actief burgerschap is grotendeels een reactie op wat nu wordt beschouwd als passief burgerschap: rechten opeisen en je als passieve ontvanger en claimende consument opstellen. Daartegenover zouden we nu actieve, betrokken, verantwoordelijke burgers nodig hebben’, aldus Evelien Tonkens, hoogleraar Burgerschap en Humanisering van de Publieke Sector

Met actief burgerschap krijgen we allerlei nieuwe plichten en verantwoordelijkheden, maar vaak zonder bijkomende rechten en voorzieningen. Goed burgerschap gaat over een balans tussen actief en passief, tussen rechten en plichten, en tussen je stem verheffen en weten wanneer je moet luisteren en zwijgen.

De buurt is aangewezen als de natuurlijke habitat van de participerende burger. Door actief te worden in de buurt vinden mensen elkaar − ongeacht afkomst, zo is de overtuiging.

In de praktijk blijkt dat actief burgerschap vooral een zaak is van hoger opgeleide stedelingen en van inwoners van hechte kleine dorpen. Dit komt consistent naar voren in nationaal en internationaal onderzoek.

Is het actief burgerschap dan een onhaalbare zaak in Hillegom? Wij zijn immers geen klein, hecht dorp en ook kennen wij geen populatie van hoger opgeleide stedelingen.

In onderzoek naar Amsterdamse burgerinitiatieven komt naar voren dat goede voorzieningen en goed sociaal beleid hier veel verschil kunnen maken. Met meer hulp van professionals en met een budget voor initiatieven komen ook meer migranten, vrouwen, lager opgeleiden en jongeren in actie, zo luidt de constatering.

Ruimte maken voor actief burgerschap

Zoals gezegd is de transitie voltooid: We voeren de taken die het Rijk aan ons heeft overgedragen uit. Natuurlijk zijn we ook begonnen aan de transformatie door het inrichten van lokale jeugd – en wijkteams. Maar dit bouwt allemaal nog voort op de aanbod-gedachte en niet vanuit de vraag. Het buurtopbouwwerk zet een stap verder, hier worden activiteiten ontwikkeld waarmee de verbinding tussen mensen makkelijker kan worden gemaakt en het actief burgerschap wordt gestimuleerd. Zo wordt gebouwd aan de transformatie. Maar nog steeds vanuit de aanbod kant. Laten we dat vooral voortzetten om ook de mensen die niet traditioneel het actief burgerschap omarmen de gereedschappen te geven om dat wel te kunnen. Maar laten we ook verder kijken.

Als PvdA Hillegom willen wij stappen zetten aan de vraag-kant. Daarom pleiten wij op dit vlak voor de invoering van het Right to Challenge en het buurtbudget. Elkaar flankerend, maar in beide gevallen wordt er verantwoordelijkheid en budget bij de inwoners neergelegd, waardoor meer ruimte en erkenning wordt gegeven aan bottom up bewegingen.

Right to challenge

Als raad hebben wij in een amendement vastgelegd dat wij in Hillegom het Right to challenge willen invoeren. Het is wat ons betreft de hoogste tijd om dit concreet te maken.

Wat was dat Right to challenge ook al weer? Het principe komt oorspronkelijk uit Engeland en komt er op neer dat als inwoners van een gemeente met een plan komen om zelf bepaalde taken over te nemen, bijvoorbeeld op het gebied van zorg, welzijn, gebouw-of groenbeheer, zij de gemeente uit mogen dagen. Samen gaan uitdagers en gemeente dan aan de slag om de verantwoordelijkheden en budgetten over te dragen.

PvdA Hillegom pleit voor een laagdrempelige invoering en we roepen het college op om in het derde kwartaal van dit jaar met een voorstel te komen voor de spelregels die wij in Hillegom willen vaststellen voor Right to Challenge en om nog voor het eind van het jaar een startbijeenkomst te organiseren.

Buurtbudget voor lokale democratie

De tweede peiler in het versterken van bottom-up bewegingen zou wat ons betreft het buurtbudget moeten zijn. Het buurtbudget wordt toegekend aan erkende gesprekspartners van de gemeente, bv. buurtraden. Daarmee kunnen investeringen worden gedaan in veiligheid, verkeer, groen, sociale voorzieningen. Het interessante van een buurtbudget is dat het bijdraagt aan de wijkdemocratie: Het budget is begrensd, er zijn veel wensen. Er moet geprioriteerd worden en keuzes moeten worden onderbouwd: gaan we iets doen voor de jeugd (basketbalveldje) of richten we ons op het grote publiek (wandelpad, bankjes, buurtbarbecue)? Naast verbetering in de buurt, lijkt het ook een succesvolle manier om lokaal bestuur en inwoners te verbinden.

De gemiddelde schaal van een buurt in dit kader is ongeveer 3.000 inwoners. Dat zou neerkomen op maximaal 6-7 buurten in Hillegom. Wij zouden hier mee willen experimenteren in een project van 2 jaar, waar we kunnen starten in gesprek met de twee buurtvereniging die Hillegom nu kent.

Kadernota 2017

Dan nu kijkend naar deze kadernota. In de kadernota zien we dat we al bezig zijn onze onze inwoners te verleiden tot gewenst gedrag met bv de duurzaamheidslening. De omgevingswet gaat mogelijkheden bieden om integraler over onze openbare ruimte na te denken. Wij zullen hier zeker aandacht vragen voor beleid waarmee we onze inwoner kunnen verleiden tot gezonder gedrag: denk aan het nadenken over beweegvriendelijk inrichten, maar ook of er een snackkar naast het Fioretti mag staan.

Curieus is dat een aantal zaken in deze kadernota al deze maand tot besluitvorming komen en worden ingevoerd. Social return on investment start al 1 juli 2016, dus waarom in de kadernota 2017 noemen? Daarnaast is het uitvoering en geen kader. Ook het fietsplan staat bij de ingekomen post voor de raad van aanstaande donderdag en heet Fietsplan 2016-2020.

Bij 1 voornemen uit deze kadernota hebben wij heel serieuze bedenkingen, namelijk het in rekening gaan brengen van kosten voor degeneratie en toezicht op kabels en leidingen van nutsbedrijven. Wij vrezen dat dat gaat leiden tot een lastenverzwaring voor onze inwoners, net als bij het invoeren van precario waarbij de nutsbedrijven dit direct aan onze inwoners doorberekenen. Wat gaat het toezicht op rioleringsprojecten en het aanleggen en verleggen van kabels en leidingen onze inwoners opleveren? Het is ons nog niet duidelijk, daarom zijn wij tegen dit onderdeel van de kadernota.

Dames en heren, dank voor uw aandacht. Wij kijken uit naar uw reacties op onze voorstellen tijdens de commissie van vanavond.

Annemieke van Dijk

Bronvermelding: